راهنمای کامل انواع روانکارها ، کاربرد آن ها و مزایا و معایب هریک

روان کارهای صنعتی
روان کارها

کاربرد انواع روانکار

در این مقاله سعی داریم به بررسی انواع روانکارهای صنعتی بپردازیم. در صنعت استفاده از روانکار ها بسیار مهم است و روانکارها موادی هستند که جز جدایی ناپذیر صنعت به شمار می‌روند. در واقع اهمیت روان‌کارها در تمامی ابعاد گوناگون تولید قطعات صنعتی مورد توجه قرار می‌گیرد چرا که برای تسهیل و تسریع حرکت نسبی سطوح قطعاتی که با ‌یک‌دیگر در تماس هستند و به نوعی در ارتباطند استفاده از روانکار بسیار مهم و اجتناب ناپذیر است. امروزه صنعت روان‌کاری به قسمتی مهم از توسعه صنایع ماشینی تبدیل شده است. همچنین با اهمیت روز افزون مسائلی چون بهینه سازی مصرف و حفاظت از منابع تجدیدناپذیر و تاثیرشان روی مسائل زیست محیطی، مطالعه و آگاهی از صنعت روان‌کاری بسیار تاکید می‌شود.  

دانش روانکاری

در تولید قطعات صنعتی و در صنعت خودروسازی روانکارها از چنان اهمیتی برخوردارند که دانشی به نام دانش روانکاری در صنعت وجود دارد که بسیار حائز اهمیت است. در واقع علم روانکاری دانشی مهم در حوزه علوم مهندسی است. آشنایی با این دانش فنی و تسلط بر آن می‌تواند برای بسیاری از طراحان خودرو و طراحان قطعات صنعتی موفقیت‌های چشم‌گیری را رقم بزند.

روانکار چیست؟

یک یا چند لایه مایع یا جامد که میان سطوح قطعات مختلف قرار می‌گیرد و موجب ساییده نشدن سطوح می‌شود و از آسیب و فرسودگی سطوح قطعات مختلف جلوگیری می‌کند و درنهایت موجب افزایش طول عمر قطعات می‌شود روانکار می‌گوییم. 

روان‌کارهای صنعتی
روان‌کارهای صنعتی

برنامه روانکاری

روانکارها علاوه بر تمامی مواردی که ذکر شد موجب بیشترین بازده و راندمان کاری یک قطعه صنعتی در کم‌ترین زمان ممکن می‌شوند. یکی از مواردی که باید در یک کارگاه یا کارخانه صنعتی مورد توجه قرار گیرد وجود برنامه روانکاری مناسب است. وجود یک برنامه روانکاری مدرن و دقیق که در آن چهار عامل تاثیرگذار در روانکاری یعنی مقدار، زمان، مکان و نوع روانکار به خوبی رعایت شده باشد بسیار مهم است و می‌تواند مسبب موفقیت روزافزون یک مجموعه صنعتی شود.

روانکارها چگونه هزینه‌ها را کاهش می‌دهند؟

طبق آنچه آمار نشان می‌دهد با افزایش 1 تا 2 درصدی هزینه برای انجام یک روانکاری بهتر تقریبا حدود 15 درصد از هزینه‌های اضافی یک خودرو کم می‌شود. علاوه بر کاهش هزینه‌ها و دیر مستهلک شدن خودرو در صورت استفاده از روانکار مناسب کمک شایانی به مساله حفظ محیط زیست و نگه‌داری از منابع تجدیدناپذیر می‌شود چرا که اگر روانکار به کاررفته مناسب باشد موجب می‌شود که فواصل زمانی تعویض روغن موتور خودرو افزایش یابد. شایان ذکر است هزینه‌ای که باید برای روانکاری مناسب بپردازیم بسیار کم‌تر از هزینه‌‌های گزافی است که در صورت استفاده از روانکار نامناسب مجبور به پرداخت آن هستیم، از این رو شعار شرکت ها و کارخانه‌های تولید روانکار، انتخاب بهترین به جای ارزان‌ترین است.

روانکارها و مواد شیمیایی

وظایف روانکار

همان‌طور که پیش از این اشاره کردیم روان‌کارها وظیقه دارند موجب کاهش اصطکاک و ساییدگی قطعات یک دستگاه شوند اما این همه وظیفه آن‌ها نیست، سایر وظایف آن‌ها عبارتند از: جلوگیری از خوردگی و زنگ‌زدگی فلزات، پاک کنندگی سطوح وتعلیق ذرات ناخالص وجلوگیری ازرسوب آن ها برروی قطعه های سیستم، انتقال قدرت وانرژی هیدرولیکی، آب بندی سیستم است.

مهم ترین روانکار ها

حال که اهمیت و کاربرد و وظایف روانکارها را برشمردیم می‌خواهیم به شرح و تفصیل دو نوع از مهم ترین آن‌ها یعنی روغن و گریس بپردازیم.

گریس چیست ؟

گریس ماده‌ای است چسب‌ناک و جامد یا نیمه‌جامد که از مشتقات نفتی و ترکیب یک یا چند نوع صابون تشکیل شده‌است که دارای گران‌روی بالاست. این ماده روانکار که در آن ‌از ترکیبات پرکننده نیز استفاده شده است در یک دستگاه صنعتی به قطعات متحرک می‌چسبد و تحت نیروی جاذبه یا فشار کارکرد از قطعه جدا نمی‌شود.

روغن روان‌کار
روغن روان‌کار

مواد اولیه گریس

گریس از سه جز مهم تشکیل شده است که عبارتند از:

  • چربی حیوانی و یا گیاهی
  • بخش قلیایی ( دارای فلزات کلسیم، سدیم، آلومینیوم، باریم، لیتیوم است)
  • روغن مایع ( روغن های معدنی یا سنتتیک یا ترکیبی از مایعات مختلف )

روغن روان‌ساز چیست؟

روغن‌های صنعتی عموما برای دستگاه‌هایی که بیش از 200 درجه فارنهایت یا 93 درجه سانتیگراد دما دارند استفاده می‌شوند همچنین کاربرد روغن برای سیستم‎‌هایی که به صورت چرخشی کار می‌کنند مناسب‌تر است.

از دیگر ویژگی‌های روغن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • دارای گرانروی بسیار مناسب و ضریب اصطکاک پایین است
  • در حین عملیات ایجاد کف نمی‌کنند
  • زنگ‌زدگی و خوردگی روی سطوح ایجاد نمی‌کنند
  • مقاوم در برابر حرارت هستند
  • مقاوم در برابر اکسیده شدن (دیر اکسید می‌شوند)
  • سازگاری بالا با قطعات پلاستیکی دارند

تفاوت روغن و گریس

تفاوت روغن و گریس در نوع کاربرد آن‌هاست. روغن برای زمانی مناسب است که دمای سیستم بالاست و گریس برای دمای کاری پایین (کم‌تر از 200 درجه فارنهایت) مناسب است. سیستمی که روغن برای آن به کار می‌بریم با سرعت بسیار بالا و سیستمی که گریس در ان به کار رفته باید سرعت پایینی داشته باشد. همچنین استفاده از روغن در سیستم‌هایی توصیه می شود که به خوبی آب‌بندی شده باشند. از مهم‌ترین موارد تفاوت این دو روانکار آن است که گریس برای روان‌سازی و روان‌کاری یاتاقان‌ها مناسب است و روغن برای بلبرینگ ها به کار می‌رود. گریس‌ها موجب خنک‌کاری در سیستم صنعتی نمی‌شوند و نگه‌داری آن‌ها در انبارها به مراتب سخت‌تر از نگه‌داری از روغن است.

مزایای گریس نسبت به روغن

گریس دارای خصوصیات شیمیایی بسار مناسب است که کاربرد آن را در بیش تر سیستم‌ها تسهیل می‌کند. امکان استفاده از گریس در دمای پایین نیز وجود دارد و نیازی به بالابردن دمای سیستم نیست، گریس به نسبت روغن سازگاری بیشتری با آب‌بندها دارد. کاهش اصطکاک در زمان استفاده از گریس بسیار بیش تر و بهتر است.